Gemeenten hebben tot 31 december 2029 om tot een volwaardig omgevingsplan te komen. Maar hoe kom je tot een volwaardig omgevingsplan voor het hele grondgebied? Het in één keer opstellen van een omgevingsplan is een zeer complexe en bijna onmogelijke opgave. Het is echter mogelijk om het tijdelijke omgevingsplan, stapgewijs, met deelplannen uit te bouwen tot een volwaardig en gestructureerd omgevingsplan. Dat kan gebiedsgericht, thematisch of een combinatie van beiden. Elk deelplan gaat na vaststelling automatisch deel uitmaken van het geconsolideerde omgevingsplan per gemeente.

Gebiedsgerichte aanpak
Voor de verschillende gebieden binnen een gemeente kunnen deelplannen worden gemaakt. Daarbij kan een aanpak worden gehanteerd, waarbij per gemeentelijke kern of wijk een integraal deelplan wordt opgesteld, waarna de verschillende deelplannen samensmelten tot één volwaardig omgevingsplan voor het hele gemeentelijke grondgebied. Het is ook mogelijk aan te sluiten bij de staalkaarten van de VNG, die voor de verschillende gebiedstypen zoals bijvoorbeeld woonwijken en bedrijventerreinen voorbeelduitwerkingen geven. De focus ligt dan op de specifieke opgaven van een (type) gebied en op maatwerk.

Thematische aanpak
In de huidige situatie is een parapluplan ‘Archeologie’ of ‘Parkeren’ een voorbeeld van een thematisch bestemmingsplan. Een parapluplan blijft echter altijd als zelfstandige ‘laag’ zichtbaar op ruimtelijkeplannen.nl, naast de al geldende bestemmingsplannen. Onder de Omgevingswet zal een thematisch deelplan automatisch opgaan in het geconsolideerde omgevingsplan van een gemeente. Voorbeelden van thematische lagen die als deelplannen kunnen worden toegevoegd aan het omgevingsplan zijn de verordeningsregels en de bruidsschat, en thema’s gebaseerd op de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet zoals veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en daarmee ook energietransitie en klimaatadaptatie.

Gecombineerde aanpak
Een gecombineerde aanpak ligt erg voor de hand. Het is mogelijk te starten met een basisset aan regels voor een (type) gebied, waarmee de vigerende bestemmingsplannen worden vervangen. Deze basisset bestaat hoofdzakelijk uit bouw- en gebruiksregels, en is vervolgens als een olievlek uit te breiden naar andere gebieden of gebiedstypen. Vervolgens - of parallel daaraan - kunnen thematische lagen worden toegevoegd om tot een volwaardig omgevingsplan te komen, inclusief de regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving.

Opbouw van het omgevingsplan
Voor de opbouw (structuur) van het omgevingsplan zijn op hoofdlijnen drie mogelijkheden: gebiedsgericht, thematisch of systematisch.



Welke opbouw je ook kiest, het is belangrijk bij de start van de transitiefase naar een volwaardig omgevingsplan, in de opbouw van het omgevingsplan alvast een plekje te reserveren voor regels die zien op:

  • gebiedsgerichte gebruiks- en bouwactiviteiten zoals die nu zijn opgenomen in bestemmingsplannen;
  • activiteiten uit diverse gemeentelijke verordeningen, zowel gebiedsgericht als algemeen geldend voor het gehele gemeentelijke grondgebied (integratie van verordeningen in het omgevingsplan);
  • algemeen geldende regels voor bouwactiviteiten, milieubelastende activiteiten, aanlegactiviteiten m.b.t. (spoor)wegen en overige activiteiten uit de bruidsschat die gemeenten naar eigen inzichten kunnen laten vervallen, overnemen of wijzigen;
  • doorwerking van de instructieregels van Rijk en provincie.

Invoeringsstrategie
Bij het bepalen van de aanpak van de transitiefase is het belangrijk van te voren een invoeringsstrategie voor ogen te hebben. Gaat het, in eerste instantie, om een beleidsneutrale transitie naar een omgevingsplan, of gaat de voorkeur uit naar een vernieuwende invulling? En hoe ontstaat meer ruimte voor nieuwe ontwikkelingen (uitnodigingsplanologie) door bijvoorbeeld deregulering (minder regels en minder vergunningplichten) en meer flexibiliteit (globalere regelingen en meer afwegingsruimte)? Ga je uit van een verordeningskarakter (activiteiten) of van een bestemmingsplankarakter (functies)? Het streven moet zijn dat per gemeente één integrale regeling voor de fysieke leefomgeving geldt.

Gerelateerde projecten

Contact
Jasmijn van Tilburg, senior adviseur omgevingsrecht & ruimtelijke ordening, jasmijn.van.tilburg@bro.nl 
Wanda Blommensteijn, jurist / senior adviseur omgevingsrecht, wanda.blommensteijn@bro.nl