Update PAS: niet bij de pakken neerzitten!

Sinds de Raad van State op 29 mei jl. heeft geconcludeerd dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet voldoet aan de Europese richtlijnen, verschijnen dagelijks berichten in de media over de problemen als gevolg van deze uitspraak. Het rekenprogramma Aerius waarmee de stikstofdepositie wordt berekend is uit de lucht gehaald, en vergunningverleners en planvaststellers nemen voorlopig geen besluiten. Onder leiding van Johan Remkes is een Adviescollege Stikstofproblematiek aangesteld.

Tijd voor oplossingen
Naar onze mening is voldoende geschreven over de problemen en is het tijd voor de oplossingen. Want die zijn er! De vernieuwde versie van Aerius (Calculator 2019, september) speelt hierbij een belangrijke rol.

Het natuurbelang is evident en de nadelige effecten van teveel stikstofdepositie op de daarvoor gevoelige gebieden ook. Daarom moet het kaf van het koren worden gescheiden, en worden beoordeeld welke activiteiten wél en welke níet onder een vergrootglas moeten worden gelegd. Want met de meeste activiteiten zoals woningbouw en de aanleg van wegen, zijn ook andere belangen gemoeid. Wordt de vergunningverlening te lang stilgelegd of vertraagd, dan vergroot dit de negatieve gevolgen. Reden dus om activiteiten zonder stikstofprobleem gewoon door te laten gaan.

Het PAS bestaat niet meer. Dit betekent dat voor iedere activiteit afzonderlijk moet worden onderzocht of het significante effecten kan opleveren voor een Natura 2000-gebied. Hoewel Nederland veel stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden heeft, zijn er ook gebieden waar projecten gewoon kunnen worden uitgevoerd. Als de afstand groot is, kan op basis daarvan soms al worden vastgesteld dat geen sprake is van een stikstofeffect. Daarbij is ook van belang te kijken waar de overbelaste 'hexagonen' (vakjes van 1 hectare) zitten in het Natura 2000-gebied. Als de afstand kleiner is (het is niet mogelijk om een vaste afstand te noemen, de afstand is o.a. afhankelijk van omvang en type activiteit), is een berekening nodig met Aerius of een ander programma. Als de berekening een stikstofdepositie op een Natura 2000-gebied aantoont is dit niet persé een probleem, omdat niet alle hexagonen in het Natura 2000-gebied overbelast hoeven zijn. Om activiteiten uit te voeren zonder dat de natuur wordt aangetast, kunnen binnen projecten ook maatregelen worden genomen die de stikstofemissie verminderen. Dit wordt intern salderen genoemd.

Voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op overbelaste gebieden is een stukje compensatie aan de orde, mits toestemming gegeven kan worden op basis van een ADC-toets. Belangrijk hierbij is een goed overzicht van compenserende maatregelen die nodig zijn voor het natuurgebied. Compenserende maatregelen kunnen zijn het buiten gebruik stellen van landbouwgrond of het afplaggen van vergraste heidegronden.

De D uit de ADC-toets staat voor 'dwingende reden van openbaar belang’. Voor ontwikkelende partijen kan het lastig zijn hieraan invulling te geven. Door dit openbaar belang op gemeentelijk-, provinciaal- of Rijksniveau te formuleren (bijvoorbeeld oplossing woningtekort of energietransitie) zijn er soms wel mogelijkheden hieraan invulling te geven.

Vanaf 11 oktober 2019 kunnen vergunningen weer worden verleend
Provincies kunnen vanaf vrijdag 11 oktober weer vergunningen verlenen voor activiteiten, mits die per saldo tot afnemende stikstofuitstoot leiden. De twaalf provinciebesturen zijn het eens geworden over beleidsregels over stikstof bij het uitvoeren van de Wet natuurbescherming (Wnb). Toestemming voor activiteiten waar stikstof bij vrijkomt wordt weer mogelijk, als de stikstofuitstoot daalt of gelijk blijft. De aanvrager van een Wnb-vergunning moet aantonen dat uitstoot en depositie niet toenemen. Hierbij geldt het stikstofsaldo van activiteiten. Hogere uitstoot kan door compensatie met lagere uitstoot elders worden gecompenseerd (externe saldering).

Eerste advies commissie Remkes
Op 25 september jl. is het eerste advies van het Adviescollege Stikstofproblematiek verschenen met aanbevelingen voor de korte termijn. Kort gezegd komt het neer op het doorvoeren van een snelheidsverlaging op rijks- en provinciale wegen, met name in de buurt van kwetsbare Natura 2000-gebieden en de verwerving / sanering van agrarische bedrijven met relatief hoge emissies of verouderde stalsystemen. Het kabinet heeft aangegeven deze aanbevelingen over te nemen. Hierdoor zal op termijn weer meer ruimte ontstaan voor projecten waarbij stikstofdepositie op gevoelige Natura 2000-gebieden aan de orde is.

Heeft u projecten die geraakt worden door de stikstofproblematiek? Dan kan een interne workshop uitkomst bieden. Wij geven uitleg over de huidige regels en zoomen daarna in op uw projecten. Het eindresultaat is een plan van aanpak waarmee u verder kunt!

Voor meer informatie: Corianne Verberne, E corianne.verberne@bro.nl, M 06 341 356 72  en Eva Haverkorn van Rijsewijk,
E eva.haverkorn@bro.nl, M 06 53 525 807